Bugun...
SON DAKİKA

Kelebek Etkisi nedir ve Kelebek etkisi- Kaos Teorisi

Hayatımızda aldığımız kararlar ve yaptığımız seçimler, geleceğimizi belirler. Bunu en iyi "kelebek etkisi teorisi" açıklamaktadır.
facebook-paylas
 Tarih: 10-02-2019 20:03:34

Kelebek Etkisi nedir ve Kelebek etkisi- Kaos Teorisi
  • Kelebek etkisi, küçük değişikliklerin beklenmeyen sonuçlar doğurabilmesine verilen addır.

Bunu en iyi "kelebek etkisi teorisi" açıklamaktadır. 1972 yılında Edward Lorenz tarafından öne sürülen teoriye göre; "Afrika'da kanat çırpan bir kelebek, Amerika'da fırtına yaratır".

Her şey, birbirine etki eder zincirleme olarak ve hayatı var eden bu döngüdür. İnsan hayatının ne kadar hassas dengeler üzerine kurulu olduğunu; minik bir kartopunun nasıl bir çığa dönüşebileceğini, hayatımızda önemsiz görünen her şeyin aslında hayatımızın akışını etkilediğini anlatır.

Aslında hayatın içindeki mükemmel sisteme en yakın örnek insandır. İnsanoğlunun geçmişi her ne kadar milyonlarca yıl öncesine dayansa da, bilim her geçen gün "insan" hakkında yeni bilgilere ulaşmaktadır. Beynimizin ne kadar sistematik ve mükemmel olduğunu anlamaktayız. Belki de tüm yaradılışın arkasındaki gizem, beynimizde saklı, onu keşfetmemizi bekliyor.

Kelebek Etkisi, bir sistemin başlangıç verilerindeki ufak değişikliklerin, büyük ve öngörülemez sonuçlar doğurabilmesine verilen isimdir. İsmi, Edward N. Lorenz'in hava durumuyla verdiği örnekten geliyor: Amazon Ormanları'nda bir kelebeğin kanat çırpması, Avrupa'da fırtına kopmasına sebep olabilir.

"Kelebek Etkisi"ni 1963 yılında Edward N. Lorenz bilgisayarıyla hava durumuyla ilgili hesaplar yaparken buldu. İlk hesaplamasında 0,506127 sayısını başlangıç verisi olarak kullandı. İkinci hesaplamada ise 0,506 sayısını verdi. İki sayı arasında sadece yaklaşık 1/1000 (binde bir), yani bir kelebeğin kanat çırpmasının yarattığı rüzgarla eşdeğerde fark olmasına rağmen, süreç içinde ikinci hesap birinci hesaba karşın çok farklı neticeler verdi.

Not: Lorenz'in 1963'te yayınlanan orijinal araştırması bir martının kanadını çırpmasının, hava durumunu sonsuza dek değiştireceğinden bahsetmektedir. Daha sonra verdiği konferanslarda Lorenz martıyı daha romantik olan kelebek ile değiştirdi. Ayrıca binde birlik fark ile kelebeğin kanat çırpmasının yarattığı rüzgarın arasında bilimsel bir ilişkinin olduğundan bahsettiğini zannetmiyorum, bu sebeple eşdeğer kelimesi yukarıdaki paragrafta doğru kullanılmamıştır. Aşağıdaki resim, Lorenz differensiyal dengelerinin AB-3 metodu kullanılarak simule edildikten sonra x ve z eksenlerinin birbirine karşı çizilmesi ile elde edilmiştir. Bu sonuç bir çok kişi tarafından bir kelebeğe benzetilmektedir.
 

Neden kelebek etkisi deniyor?

Lorenz’in kaos teorisini anlatmak için kullandığı örnekte yer alan kelebek ifadesi, bu teorinin kelebek etkisi olarak anılmasına neden olmuştur. Ancak ispatlanması mümkün olmayan bu ifade, teoride kalmıştır. Bu durum çoğunlukla, oluşan küçük bir etkinin kaoslara sebep olabileceği durumlarda örnek olarak kullanılmaktadır.

Kelebek etkisini günlük yaşama uyarladığımızda ortaya çıkan sonuç, yapılan her hareketin değerli olduğudur. Küçük gibi görünen durumlar, büyük etkiler yaratabilir.

 

Bu yasa evrenin işleyiş prensibinin en temel çekirdek noktalarından biridir çünkü aksi takdirde tek bir bireyin gelişimi, tek bir ulusun gelişimi tek bir gezegenin gelişimi söz konusu olurdu ama evren öyle bir şekilde tasarlanmış ki programı sadece gelişmek ve geliştirmek üzerine kurulu!…

Halkalar ve zincirler birbirlerine öyle bağlıdırlar, olaylar-oluşumlar birbirine öyle bağlıdırlar ki, sizin gelişiminiz bir diğerinin gelişimini tetiklemekte veya ona bir fayda sağlamakta ve bu böyle tıpkı suya atılan bir taş gibi halka halka ilerlemektedir. Halkalar giderek, açılarak büyümekte ve karşı kıyıya kadar varmaktadır.

Varoluş yasalarının en temel prensiplerinden biri olan gelişmek ve geliştirmek, tekamül etmek ve tekamül ettirmek evrensel işlevini her yerde korur. Evrende yaratılmış olduğunu gördüğünüz canlı cansız ama bir enerji taşımakta olan her türlü şey için bunu söyleyebiliriz. Gelişmek ve geliştirmek onun ana fonksiyonudur.

İnsanoğlunun bugüne kadar sorduğu sorularda hatta çoğu zaman benim vazifem nedir ve benzeri gibi çok sorduğu sorularının yanıtında ilk madde olarak: birinci vazifeniz gelişmek yani bireysel gelişiminizi yapmak ve geliştirmek yani diğerlerinin de gelişimine katkıda bulunmak demek mümkündür.

İnsan bu birincil vazifeyi tam olarak ne kadar yeterli bir performansla ve başarıyla tamamlarsa hem kendisinin gelecek yaşamları için, hem de şu an ki yaşamı için yeni kapıların, yeni olanakların açılmasına fırsat sağlamış olur.

Elindeki iş ne olursa olsun onu tam hakkını vererek yerine getirme potansiyeli, gerek karmik düzenler, gerek yeni yapılandırılacak yaşam biçimleri açısından faydalıdır. Sizin yaptığınız en önemli görevlerden bir tanesi bu gelişmek ve geliştirmek kapsamında aslında maddeyi geliştirmektir. Maddeyi geliştirmek yine yaşamsal fonksiyonlarınızdan biridir ve bu gezegendeki herkesi kapsar.
 

Kelebek Etkisi sadece hava durumuna değil insanların davranışlarına da etki edebilmektedir. İnsan davranışlarındaki küçük değişikler davranışlarda tahmin edilemeyen farklılıklara sebep olabilmektedir.

Kelebek Etkisi, dünya üzerinde ki tüm canlıların birbirleriyle ilintili olduğunu, her şeyin birbirine zincirleme olarak etki ettiğini ve yaşamı var edenin bu döngü olduğunu bize ulaştırır. Önemsiz gördüğümüz her ayrıntı ve her davranış aslında başkalarının da hayatını etkilemektedir.

Kendinizde ve davranışlarınızda yaptığınız en küçük değişiklik hayatınızda Kelebek Etkisi yaratabilir, geleceğinizi değiştirebilir ve diğer insanların hayatına farklı şekillerde etki edebilirsiniz. Kısır döngüden ve kelebek etkisinden kurtulmak istiyorsanız alışkanlık edindiğiniz davranışlarınızı değiştirebilirsiniz. Problemlerinize daha iyi bir çözüm getirecek fikirler üretebilirsiniz. Bu sayede kısır döngüden ve kelebek etkisinden kurtulmuş olmanız mümkün olacaktır.

 

Kelebek Etkisi ve Kaos Teorisi

Kelebek Etkisi, bir sistemin başlangıç verilerindeki ufak değişikliklerin, büyük ve öngörülemez sonuçlar doğurabilmesine verilen isimdir. İsmi, Edward N. Lorenz'in hava durumuyla verdiği örnekten geliyor:

"Amazon Ormanları'nda bir kelebeğin kanat çırpması, Avrupa'da fırtına kopmasına sebep olabilir."

Kaos Teorisi, sayısal bilgisayarların ve onların çıktılarını çok kolay görülebilir hale getiren ekranların ortaya çıkmasıyla gelişti ve son on yıl içinde popülerlik kazandı. Ancak kaotik davranış gösteren sistemlerde kestirim yapmanın imkansızlığı bu popüler görüntüyle birleşince, bilim insanları konuya oldukça kuşkucu bir gözle bakmaya başladılar. Fakat son yıllarda kaos teorisinin ve onun bir uzantısı olan fraktal geometrinin, borsadan meteorolojiye, iletişimden tıbba, kimyadan mekaniğe kadar uzanan çok farklı dallarda önemli kullanım alanları bulması ile bu kuşkular giderek yok olmaktadır.

Teoriye temel oluşturan matematiksel ve temel bilimsel bulgular, 18.yüzyıla, hatta bazı gözlemler antik çağlara kadar geri gidiyor. Yunan ve Çin mitolojilerinde yaradılış efsanelerinde başlangıçta bir kaosun olması rastlantı değil. Özellikle Çin mitolojisindeki kaosun, bugün bilimsel dilde tanımladığımız olgularla hayret verici bir benzerliği olduğunu görüyoruz. Batı'da da daha sonraki dönemlerde bilim insanları tarafından karmaşık olgulara dair gözlemler yapılmıştır.Poincare,Weierstra ss, von Koch, Cantor,Peano,Hausdorff, Besikoviç gibi çok üst düzey matematikçiler tarafından bu teorinin temel kavramları oluşturulmuştur.

Karmaşık sistem teorisinin ardında yatan yaklaşımı felsefe, özellikle de bilim felsefesi açısından inceleyecek olursak, ortaya ilginç bir olgu çıkıyor. Aslında bugün pozitif bilim olarak nitelendirdiğimiz şey, batı uygarlığının ve düşünüş biçiminin bir ürünüdür. Bu yaklaşımın en belirgin özelliği, analitik oluşu yani parçadan tüme yönelmesi (Tümevarım).

Genelde karmaşık problemleri çözmede kullanılan ve bazen çok iyi sonuçlar veren bu yöntem gereğince, önce problem parçalanıyor ve ortaya çıkan daha basit alt problemler inceleniyor. Sonra, bu alt problemlerin çözümleri birleştirilerek, tüm problemin çözümü oluşturuluyor. Ancak bu yaklaşım görmezden gelerek ihmal ettiği parçalar arasındaki ilişkilerdir. Böyle bir sistem parçalandığında, bu ilişkiler yok oluyor ve parçaların tek tek çözümlerinin toplamı, asıl sistemin davranışını vermekten çok uzak olabiliyor.

Tümevarım yaklaşımının tam tersi ise tümdengelim, yani bütüne bakarak daha alt olgular hakkında çıkarsamalar yapmak. Genel anlamda tümevarımı Batı düşüncesinin, tümdengelimi Doğu düşüncesinin ürünü olarak nitelendirmek mümkündür. Kaos ya da karmaşıklık teorisi ise, bu anlamda bir Doğu-Batı sentezi olarak görülebilir. Çok yakın zamana kadar pozitif bilimlerin ilgilendiği alanlar doğrusallığın geçerli olduğu, daha doğrusu çok büyük hatalara yol açmadan varsayılabildiği alanlardır. Doğrusal bir sistemin girdisini x, çıktısını da y kabul edersek, x ile y arasında doğrusal sistemlere özgü şu ilişkiler olacaktır:

Bu özellikleri sağlayan sistemlere verilen karmaşık bir girdiyi parçalara ayırıp her birine karşılık gelen çıktıyı bulabilir, sonra bu çıktıların hepsini toplayarak karmaşık girdinin yanıtını elde edebiliriz. Ayrıca, doğrusal bir sistemin girdisini ölçerken yapacağımız ufak bir hata, çıktının hesabında da başlangıçtaki ölçüm hatasına orantılı bir hata verecektir. Halbuki doğrusal olmayan bir sistemde Y'yi kestirmeye çalıştığımızda ortaya çıkacak hata, X'in ölçümündeki ufak hata ile orantılı olmayacak, çok daha ciddi sapma ve yanılmalara yol açacaktır. İşte bu özelliklerinden dolayı doğrusal olmayan sistemler kaotik davranma potansiyelini içlerinde taşırlar.

Kaos görüşünün getirdiği en önemli değişikliklerden biri ise, kestirilemez determinizmdir. Sistemin yapısını ne kadar iyi modellersek modelleyelim, bir hata bile (Heisenberg belirsizlik kuralı'na göre çok ufak da olsa, mutlaka bir hata olacaktır), yapacağımız kestirmede tamamen yanlış sonuçlara yol açacaktır. Buna başlangıç koşullarına duyarlılık adı verilir ve bu özellikten dolayı sistem tamamen nedensel olarak çalıştığı halde uzun vadeli doğru bir kestirim mümkün olmaz. Bugünkü değerlerini ne kadar yi ölçersek ölçelim, 30 gün sonra saat 12'de hava sıcaklığının ne olacağını kestiremeyiz. Bu görüş paralelinde ortaya konan en ünlü örnek ise yukarıda verilen Kelebek Etkisi denen modellemedir.

Kaos teoremi, bir sigara dumanının havada yaptığı şekiller tamamen düzensiz ve bağımsız rastlantıların ürünü olarak görülebilir. Ancak bir teorik fizikçi dumanın bu dinamiğinin aslında ortamdaki birçok parametre ve etken ile belirlendiği görüşündedir. Bu girdiler o kadar çoktur ve o kadar değişkendir ki incelemek ve net bir kanıya varmak imkansızdır. Parametrelerin bu denli değişken olması aslında o parametrelerin de bir çıktı olmasından kaynaklanır. 

Dumanın hareketine neden olan hafifi bir hava akımı aslında odanın başka yerindeki bir sıcaklık değişikliği ve basınç farkının neden olduğu bir harekettir. Ayrıca dumanın dinamiğini etkileyen girdiler birbirlerine bağlı olabilirler ki bu durumu tam anlamıyla içinden çıkılmaz hale sokar. Sigara dumanı örneğine geri dönersek, hava akımının yalnızca sıcaklık değişiminden kaynaklandığını farz edelim (ki pratikte bu milyonlarca etkenden biridir). Sıcaklık değişimi ortamda basınç farkı yarattığından hava akımını etkiler. Ancak oluşan hava akımı sıcaklıkta tekrar değişimlere neden olacağından farklı girdilerle tekrar bir fonksiyon oluşturur ve bu değişim sonsuza kadar devam eder. Birçok farklı girdinin sürekli değişerek fiziksel değişimler yaratması ve bu değişimlerin farklı düzenler yaratması yine kendisini etkilemesi insan zekasının ve günümüzdeki gözlem ve bilimsel tahmin yeteneklerinin çok çok üstünde olmasından dolayı kaos olarak nitelendirilir. Oysa tüm bu değişimlere neden olan fiziksel yasalara ve matematiksel açıklamalara hakimiz. İşte bu noktada karşımıza düzen ve anarşinin aslında birbirine ne kadar sıkı sıkıya sarılmış olduğu ortaya çıkar. Fiziksel yasalar ne kadar basit olursa olsun sonuç o kadar rastlantısal ve karmaşa doludur.

  Kaynak: Memurhaberi.Net |Haber Merkezi

  YORUMLAR YORUM YAP | 0 Yorum
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER NEDİR Haberleri
  • BUGÜN ÇOK OKUNANLAR
  • BU HAFTA ÇOK OKUNANLAR
  • BU AY ÇOK OKUNANLAR
  HABER ARŞİVİ
  HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 27 18 2 7 43 13 61 +30
2 Galatasaray 27 16 4 7 58 27 55 +31
3 Beşiktaş 27 14 5 8 58 36 50 +22
4 Trabzonspor 27 13 7 7 49 37 46 +12
5 Yeni Malatyaspor 27 10 10 7 37 36 37 +1
6 Kasımpaşa 27 11 12 4 46 49 37 -3
7 Alanyaspor 27 11 12 4 29 33 37 -4
8 Kayserispor 27 9 9 9 27 35 36 -8
9 Atiker Konyaspor 27 8 8 11 32 32 35 0
10 Antalyaspor 27 10 12 5 30 45 35 -15
11 Çaykur Rizespor 27 8 9 10 39 40 34 -1
12 Sivasspor 27 9 11 7 39 42 34 -3
13 Fenerbahçe 27 7 9 11 33 38 32 -5
14 MKE Ankaragücü 27 9 13 5 28 42 32 -14
15 Bursaspor 27 5 9 13 24 32 28 -8
16 Göztepe 27 8 16 3 26 35 27 -9
17 Akhisarspor 27 6 15 6 28 44 24 -16
18 BB Erzurumspor 27 4 13 10 27 37 22 -10
Takım O G M B A Y P AV
1 Gençlerbirliği 13 9 2 2 23 8 29
2 Ümraniyespor 15 9 4 2 22 12 29
3 Denizlispor 14 8 2 4 27 12 28
4 Hatayspor 14 7 2 5 23 9 26
5 Altınordu 14 7 3 4 24 12 25
6 Gazişehir Gaziantep FK 14 7 4 3 20 10 24
7 Balıkesirspor Baltok 14 7 4 3 18 17 24
8 Adana Demirspor 13 6 3 4 21 11 22
9 Boluspor 14 6 4 4 20 12 22
10 Osmanlıspor FK 15 7 7 1 19 18 22
11 İstanbulspor 13 6 4 3 21 21 21
12 Eskişehirspor 14 5 3 6 17 17 21
13 Altay 14 5 5 4 17 13 19
14 Giresunspor 14 4 7 3 15 18 15
15 Adanaspor 14 3 6 5 19 19 14
16 Afjet Afyonspor 14 3 7 4 16 25 13
17 Elazığspor 14 3 8 3 15 22 12
18 Kardemir Karabükspor 14 0 12 2 6 33 2
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 15 12 1 2 42 11 38
2 Fatih Karagümrük 15 11 2 2 30 14 35
3 Tuzlaspor 15 10 3 2 36 12 32
4 Menemen Belediyespor 15 9 2 4 32 18 31
5 Sivas Belediyespor 15 8 3 4 27 19 28
6 Bandırmaspor 15 8 4 3 25 15 27
7 Şanlıurfaspor 15 7 3 5 21 12 26
8 Etimesgut Belediyespor 15 6 3 6 18 13 24
9 Kırklarelispor 16 6 4 6 20 16 24
10 Kahramanmaraşspor 15 7 5 3 18 15 24
11 Zonguldak Kömürspor 15 6 4 5 16 13 23
12 Tarsus İdman Yurdu 14 6 4 4 27 23 22
13 Pendikspor 15 5 3 7 22 18 22
14 Bak Spor 15 4 4 7 16 25 19
15 Tokatspor 15 5 8 2 14 17 17
16 Fethiyespor 15 3 5 7 11 17 16
17 Konya Anadolu Selçukspor 15 3 5 7 21 28 16
18 Darıca Gençlerbirliği 15 3 9 3 12 27 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 14 9 0 5 28 12 32
2 Hekimoğlu Trabzon 14 8 1 5 21 7 29
3 Tire 1922 14 7 0 7 21 8 28
4 Nevşehir Belediyespor 14 7 1 6 29 14 27
5 Ergene Velimeşe 15 8 4 3 22 14 27
6 Şile Yıldızspor 14 7 5 2 31 19 23
7 Karaköprü Belediyespor 14 7 5 2 23 18 23
8 Silivrispor 14 6 4 4 16 9 22
9 Yomraspor 14 5 2 7 18 12 22
10 Artvin Hopaspor 14 5 2 7 13 8 22
11 Erzin Belediyespor 14 5 3 6 22 14 21
12 Erbaaspor 14 5 4 5 18 12 20
13 Gebzespor 15 5 5 5 16 13 20
14 Kozan Belediyespor 14 4 3 7 14 13 19
15 Batman Petrolspor 14 5 5 4 12 15 19
16 Büyükçekmece Tepecikspor 14 5 7 2 16 18 17
17 Körfez Spor Kulübü 14 1 10 3 8 30 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 12/04/2019 Bursaspor vs Trabzonspor
 13/04/2019 Atiker Konyaspor vs Sivasspor
 13/04/2019 Çaykur Rizespor vs Göztepe
 13/04/2019 Beşiktaş vs Medipol Başakşehir
 14/04/2019 Kayserispor vs MKE Ankaragücü
 14/04/2019 Antalyaspor vs Kasımpaşa
 14/04/2019 Yeni Malatyaspor vs Alanyaspor
 14/04/2019 Fenerbahçe vs Galatasaray
 15/04/2019 BB Erzurumspor vs Akhisarspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 12/04/2019 İstanbulspor vs Osmanlıspor FK
 13/04/2019 Hatayspor vs Afjet Afyonspor
 13/04/2019 Denizlispor vs Boluspor
 13/04/2019 Eskişehirspor vs Elazığspor
 14/04/2019 Kardemir Karabükspor vs Giresunspor
 14/04/2019 Gençlerbirliği vs Balıkesirspor Baltok
 14/04/2019 Gazişehir Gaziantep FK vs Adanaspor
 15/04/2019 Adana Demirspor vs Altay
 15/04/2019 Altınordu vs Ümraniyespor
 15/04/2019 Adana Demirspor - Altay Adana Demirspor ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Adana Demirspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 13/04/2019 Fethiyespor vs Etimesgut Belediyespor
 13/04/2019 Menemen Belediyespor vs Pendikspor
 13/04/2019 Tuzlaspor vs Manisa BBSK
 14/04/2019 Darıca Gençlerbirliği vs Şanlıurfaspor
 14/04/2019 Fatih Karagümrük vs Anadolu Selçukspor
 14/04/2019 Kahramanmaraşspor vs Bak Spor
 14/04/2019 Sivas Belediyespor vs Kırklarelispor
 14/04/2019 Tarsus İdman Yurdu vs Zonguldak Kömürspor
 14/04/2019 Tokatspor vs Bandırmaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 13/04/2019 Silivrispor vs Gebzespor
 14/04/2019 Artvin Hopaspor vs Batman Petrolspor
 14/04/2019 Karaköprü Belediyespor vs Ergene Velimeşe
 14/04/2019 Kozan Belediyespor vs Hekimoğlu Trabzon
 14/04/2019 Körfez Spor Kulübü vs Büyükçekmece Tepecikspor
 14/04/2019 Nazilli Belediyespor vs Yomraspor
 14/04/2019 Nevşehir Belediyespor vs Erbaaspor
 14/04/2019 Tire 1922 vs Şile Yıldızspor
  ANKET Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
  NAMAZ VAKİTLERİ
nöbetçi eczaneler
  HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI YUKARI