Hükümet kanadından OHAL açıklaması

Okuduğunuz haber
YENİ SİSTEMDE CUMHURBAŞKANI'NA 9 YETKİ

Son dakika. Liseye Geçiş Sınavı (LGS) sonuçları açıklandı

Anasayfa   /    POLİTİKA    /    Yeni Sistemde Cumhurbaşkanı'na 9 Yetki

Yeni Sistemde Cumhurbaşkanı'na 9 Yetki

‘Başkanlık sistemine’ ilişkinhalk oylamasına sunulan maddeler referandum ile kabul edilmişti. 2018 Haziran erken seçimi ile Türkiye ‘Cumhurbaşkanlığı’ adı korunarak tek meclisli başkanlık sistemine geçecek. Cumhurbaşkanı'nın yetkileri de dokuz başlıkta toplanırken klasik başkanlık sisteminin tersine tek meclisli yapı uygulanacak. Peki neleri içeriyor bu yetkiler.

POLİTİKA      25 Haziran 2018 - 15:35     0

Yeni Sistemde Cumhurbaşkanı'na 9 Yetki

İŞTE CUMHURBAŞKANININ 9 YETKİSİ

 

1) KAMU YÖNETİCİLERİNİ ATAYABİLECEK

 

Cumhurbaşkanının kamuda atama yetkisi, “Üst düzey kamu yöneticilerini atar ve görevlerine son verir” ifadesiyle genel yetki olarak düzenlendi. Üst düzey bürokratların atanma ilkeleri de cumhurbaşkanının kararnamesiyle düzenlenecek.

 

Başkomutanlık görevi, “Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil eder” ifadesiyle yazıldı. Mevcut anayasada ise bu yetki, “TBMM adına TSK’nın başkomutanlığını temsil etmek” ifadesiyle geçiyor.

 

TSK, Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu denetimine açılıyor. DDK’nın TSK’yı denetleyemeyeceğine ilişkin hüküm kaldırılıyor. DDK’ya bu kurumlarda idari soruşturma yapma yetkisi de veriliyor.

 

2) KARARNAME ÇIKARABİLECEK

 

Cumhurbaşkanı’na ilk kez tanınan kararname çıkarma yetkisi ise şöyle düzenlendi: “Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir. Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenemez.

 

Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

 

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde kanun hükümleri uygulanır. TBMM’nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir. Cumhurbaşkanı, kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilir.”

 

3) 3 AŞAMADA YÜCE DİVAN’A

 

Cumhurbaşkanının sorumsuzluk hali değiştirilerek, “cezai sorumluluğu” ayrı bir madde olarak düzenleniyor. Mevcut anayasada sadece vatana ihanetten suçlanabilen cumhurbaşkanının sorumluluk alanı genişletiliyor. Ancak, cumhurbaşkanı hakkında, bir suç işlediği iddiasıyla 600 sandalyeli Meclis’te 301 milletvekilinin imzasıyla önerge verilebilecek. Meclis, 360 milletvekilinin gizli oyuyla soruşturma komisyonu kurabilecek. Soruşturma komisyonu, Yüce Divan’da yargılanma kararı verirse cumhurbaşkanı ancak 400 milletvekilinin gizli oyuyla yargılanabilecek. Yargılama en fazla 6 ayda tamamlanacak. Hakkında soruşturma açılan cumhurbaşkanı seçim kararı alamayacak. Seçilmeye engel bir suçtan mahkum olan cumhurbaşkanının görevi sona erecek. Cumhurbaşkanının görevi sona erdikten sonra gündeme getirilen önergelerde de bu hükümler geçerli olacak.

 

4) İSTEDİĞİ SAYIDA YARDIMCI ATAYACAK

 

Cumhurbaşkanı yardımcılığı sistemi anayasaya giriyor. Cumhurbaşkanı, ABD modelinde olduğu gibi başkan yardımcısını açıklayarak seçime gitmeyecek. Bunun yerine seçildikten sonra istediği sayıda yardımcı atayabilecek. Cumhurbaşkanı yardımcıları, MGK üyesi olacak.

 

Cumhurbaşkanlığı görevi herhangi bir nedenle boşalırsa yenisi seçilinceye kadar yardımcısı vekalet edecek.

 

Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan milletvekilinin TBMM üyeliği sona erecek. Onların yerini yedekleri dolduracak. Cumhurbaşkanının Yüce Divan’da yargılanmasıyla ilgili şartlar, cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar için de uygulanacak.

 

5) KARŞILIKLI FESİH YÖNTEMİ

 

Meclis, ancak 360 oyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilecek. Parlamentoda iktidar çoğunluğunu tutan başkanın istemi dışında seçime gidilmesi zayıf olasılık olacak.

 

Bu olasılık gerçekleşirse de TBMM genel seçimi ile cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılacak.

 

Cumhurbaşkanı da TBMM’nin yenilenmesine karar verirse aynı şekilde kendisi için de seçime gidecek. Bunun ikinci dönemde olması halinde üçüncü kez adaylık yolu açılacak. Bu şekilde seçilen cumhurbaşkanı ve milletvekillerinin görev süreleri de 5 yıl olacak.

 

6) SEÇİM ÖNCESİ BAĞIMSIZ BAKANA SON

 

Seçim dönemlerinde adalet, ulaştırma, içişleri bakanlarının bağımsız olmasını öngören hüküm çıkarılıyor. Bu uygulama da 2019’dan önce yürürlüğe girecek.

 

7) OHAL İLAN EDEBİLECEK

 

Bakanlar kuruluna tanınan olağanüstü hal uygulaması cumhurbaşkanına geçiyor. Mevcut anayasadaki OHAL şartları, mevcut anayasadaki sıkıyönetim şartlarını da kapsayacak şekilde genişletiliyor. Buna karşılık sıkıyönetim uygulaması anayasadan çıkarılıyor.

 

Cumhurbaşkanı, OHAL’de ülkeyi kararnamelerle yönetebilecek.

 

OHAL ilanından sonra Meclis derhal toplantıya çağrılacak ve gerekirse OHAL’i uzatma, kısaltma veya kaldırma kararı verebilecek.

 

Cumhurbaşkanının talebiyle TBMM 4 ayı geçmemek üzere süre uzatma kararları verebilecek. Savaş halinde bu 4 aylık süre şartı aranmayacak.

 

8) KURUMLARI YENİDEN YAPILANDIRMA

Özel bir hükümle cumhurbaşkanına bütün bakanlıkları ve kamu kurumlarını yeniden yapılandırma yetkisi veriliyor. Anayasanın “Merkezi İdare” maddesine, “Merkezi idare kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşlarının; kuruluş, görev, yetki ve sorumlulukları cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir” hükmü ekleniyor.

 

9) BÜTÇE CUMHURBAŞKANINDAN

Devlet bütçesini Meclis’e cumhurbaşkanı sunacak. Bütçe kanununun süresinde yürürlüğe konulamaması halinde, bir önceki yılın bütçesi yeniden değerleme oranına göre artırılarak uygulanacak. Harcanabilecek tutarın cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile aşılabileceğine dair bütçe kanununa hüküm konulamayacak.

*YARGIYA 'TARAFSIZ'LIK HSYK'YA YENİ DÜZEN

Teklife göre yargının “bağımsızlık” ilkesine “tarafsızlık” da ekleniyor. Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu, 12 üyeden oluşacak. Kurulun başkanı yine adalet bakanı olacak. Kurulun 5 üyesini cumhurbaşkanı doğrudan atayacak. Bu üyelerin ikisi hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından, ikisi birinci sınıf hakim ve savcılardan, biri idari yargıdaki hakim ve savcılardan olacak. Üç üyeyi Yargıtay üyeleri, bir üyeyi Danıştay üyeleri seçecek. İki üye de TBMM’de seçilecek. Meclis’in seçeceği hukukçu akademisyen ve avukat adaylar, Meclis Başkanlığına başvuracak. Meclis’teki seçimde ilk turda 400, ikinci turda 360 çoğunluk aranacak. İkinci oylamada da sonuç alınamazsa en çok oyu alan iki aday arasında kura çekimi yapılacak. HSYK üyeleri 4 yıl için seçilecekler.

YORUM EKLEYİN

X

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen ziyaretçilere aittir.

X

Habere hiç yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın.

GÜNÜN MANŞETLERİ